Endoskopi nedir ?
Tüp şeklindeki organların içini görmek amacı
ile geliştirilmiş esnek boru şeklinde, ucunda bir video kamaera olan ve
görüntüleri monitöre aktaran cihazlara verilen genel isimdir. Muayane
edilen organ mide ise işleme gastroskopi, kalın barsaklar ise
kolonoskopi, solunum yoları ise bronkoskopi adını almaktadır.
Endoskopiyi kim yapar ?
Sindirim sistemi ile ilgili endoskopi
işlemlerini erişkin yada çocuk gastroenteroloğu ile gastrointestinal
cerrahi uzmanı yapar. Ülkemizdeki bugünkü duruma baktığımızda ise bunun
olması gerekenden çok farklı olduğunu görürüz. Bu işlemin yapıldığı
yerde bir kaç gün durmak ile endoskopi öğrenilemez. Uzmanlık için İç
Hastalıkları, Çocuık Hastalıkları ya da Genel Cerrahi Uzmanlığından
sonra 3 yıllık Gastroenteroloji eğitiminin alınması gereklidir. Sağlık
Bakanlığı tarafından verilen uzmanlık belgeleri dışında endoskopi
uzmanlığı altında yasal olarak verilebilecek herhangi bir belge mevcut
değildir.
Gastroskopi-Kolonoskopi-ERCP
Endoskopi cihazı ile yemek borusu, mide ve ince barsakların üst bölümünün tetkikine gastroskopi, anüsten girilerek kalın barsakların ve ince barsakların son kısmının incelenmesine de kolonoskopi adı
verilmektedir. Günümüzde endoskopi cihazlarının çok incelmesi ve ilaç
sanayiindeki gelişmeler endoskopik işlemlerin kısa sürede ve konforlu
koşullarda yapılmasına imkan vermektedir. Kısmen daha ileri bir yöntem
olan ERCP; safra yolları ile pankreas
kanalının incelenmesi için uygulanır. Bu işlem sadece görüntüleme için
değil günümüzde daha çok tedavi amacı ile kullanılır. Safra yollarındaki
taşın çıkarılması ya da kanallardaki darlıklara stent konulması
başlıca uygulanan tedavilerdir.
Ortalama işlem süresi gastroskopi için 5 dakikada, kolonoskopi için ise
15-20 dakikadır. İşlem sırasında biyopsi alınması veya polip denilen
küçük tümörlerin çıkarılması işlem süresini uzatabilir.
Gastroskopik tetkik için hastanın en az 6 saattir aç olması gerekmektedir. İşlem öncesi hastanın boğazına lokal bir uyuşturucu sprey (Xylocain) uygulanmakta ve damar yolu ile de uyku verici, sakinleştirici bir ilaç (Dormicum) yapılmaktadır. Seyrek olarak ağrı kesici morfin benzeri ilaçlar da kullanmak gerekebilir.
Kolonoskopik tetkik için ise işlem öncesi hastanın
barsaklarının temizlenmiş olması gerekir. Bu amaçla hasta işlem
öncesindeki gün bol sıvı almalı ve işlem öncesi akşam veya işlem sabahı
barsakları temizleyici ilaçlar kullanmalıdır. İşlem sırasında hastaya
uygulanan ilaçlar gastroskopideki gibidir.İşlem sonrası hastanın
uyanmasında güçlük olur ise sakinleştirici ilacın antidotunun (Anexate)
yapılması gerekli olabilir. İşlem sonrası bir kaç saat süre ile
hastanın dikkat dağınıklığı olabileceği için hastaların işlem yaptırmaya
yanlız gelmemeleri ve işlem sonrası araç kullanmamaları tavsiye edilir.
ERCP işlemi de benzer ilaçların uygulanması ile
gerçekleştirilir. İşlem öncesi hastanın 6 saatlık açlığı yeterlidir.
İşlem sonrası olabilecek komplikasyonlar yönünden hastanın takibi için
şartlar elveriyor ise hastanın hastahanede takibi gerekir.
Kolonoskopi ve ERCP işlemleri sırasında uygulanabilecek tedaviler
sırasında kanama riski vardır. Bu nedenle bu hastalarda işlemden belli
süre önce kan sulandırıcı ilaçların kesilmiş olması gerekir.