Kabızlık zaman zaman her insanın yaşayabildiği bir durumdur. Seyrek
olarak ciddi bir hastalığın göstergesi olabilir. Karında gerginlik ve
şişkinlik kabızlığın genel belirtisidir. Kabızlık denildiğinde genelde
seyrek dışkılama anlaşılır. Normal, sağlıklı kişi günde üç kez tuvalete
çıkabileceği gibi, haftada üç kez de çıkabilir. Sayısal olarak olan
değişiklikler kişinin aldığı besinlere, kalori, sıvı miktarına ve günlük
aktivitesine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Seyrek dışkılama
yanında, zor, sert ve ağrılı dışkılama da kabızlık olarak ifade
edilebilir. Çoğu hastada kabızlık basit yaşam tarzı değişiklikleri ile
tedavi edilebilir.
Kabızlık nasıl gelişir ?
İnce barsaklarımıza günde ortalama 10 litre civarında sıvı gelir. Bunun
kaynağı içtiğimiz sıvılar, mide, safra, pankreas ve barsak salgılarıdır.
Bu sıvının %90'ı ince barsaklardan emilir ve geri kalan 1 litre sıvı
kalın barsaklara geçer. Burada da barsakların sonuna doğru ilerlerken
muhtevanın yaklaşık %90'ı emilir ve günde ortalama 100 ml civarında
artık barsakların son kısmı olan rektuma gelir. Normal koşullarda 100 ml
hacmindeki artık rektumu gerdiğinde tuvalet hissi oluşur ve tuvalette
istemli olarak anüsteki (barsağın dışarı açıldığı kısım) kaslarımızı
gevşeterek tuvalete çıkarız. Bu his oluştuğunda tuvalete gitmeyip bu
hissi erteler isek dışkı rektumda daha fazla süre ile kalır ve bundan
daha fazla sıvı çekilir, dışkı hacmi azalır ve tuvalet hissi ortadan
kalkar, dışkı da sert hale gelir. Bir sonraki tuvalet hissi oluştuğunda
sert dışkıyı çıkarmak sorun olabilir. Dışkılama hissi oluştuğunda bunu
ertelemek zaman içinde rektumun genişlemesine de neden olur, bu da
normal miktarda dışkının dışkılama hissi oluşturmasına engel olur.
Böylece bir kısır döngü oluşur.
Bu açıklama dışında barsak hareketlerini azaltan bazı durumlarda da
dışkı barsaklarda genel olarak uzun süre kaldığından çok sıvı çekilir ve
rektuma az miktarda dışkı gelir bu da tuvalet hissi oluşturmaz.
Kabızlığın sebepleri nelerdir?
Birçok neden kabızlığa neden olabilir. En önemlileri şöyle sıralanabilir :
-Diyette yeterli lif bulunmaması
-Hareketsizlik
-Yeterli sıvı almamak
-Tuvalet hissi oluştuğunda bunu ertelemek
-Stres ve anksiyete
-Yaşam tarzında değişiklik; gebelik, seyahat gibi
-Bazı ilaçların yan etkileri
-Barsakları ya da diğer organları ilgilendiren bazı hastalıklar (Ör: Tiroid, şeker, vs)
Nasıl tedavi edilir?
Doktorunuz size kabızlık sorununuz ve sindirim sistemi ile ilgili
sorular soracak, barsak hareketleriniz, beslenme ve yaşam tarzınız ile
aldığınız ilaçları değerlendirecektir. Tüm bu sorular doktorunuza
sorununuzun olası nedenleri hakkında bilgiler verecektir. Detaylı bir
muayeneden sonra belki bazı tetkiklerin yapılmasını gerekli görecektir.
Birçok vakada olduğu gibi kabızlığa neden olabilecek bir hastalık tespit
edilmediği durumda size korunma tedbirlerini anlatacak ve dışkınızın
normal hale gelmesi için ilaçlar verebilecektir. Başlıca iki tür ilaç
gurubu mevcuttur. Birincisi lif ihtiva edenler, ikincisi ise dışkı
yumuşatıcılardır
Kabızlıktan nasıl korunabiliriz ?
Kabızlıktan korunmanın en basit yolu çocukluk çağından itibaren tuvalet
hissi oluştuğunda hemen tuvalete gitmektir. Elimdeki iş bitsin ya da eve
gidince tuvalete giderim gibi gerekçeler ile hissi ertelemek kabızlığın
gelişmesinde önemli rol oynar. Ayrıca besinlerle yeterli miktarda lif
almamak, yetersiz egzersiz, yetersiz sıvı alımı, stres, gebelik, seyahat
ve barsak hareketlerini azaltabilen ilaçların kullanmak ta kabızlık
nedeni olabilir. Bu durumların düzeltilmesi kabızlığın düzeltilmesinde
önemli rol oynar.
Kabızlık nedeni ile ne zaman doktora gitmeliyim ? Kabızlık
genellikle geçici bir durumdur ve kolaylıkla düzeltilebilir. Ancak
bazen ciddi bir hastalığın işareti olabilir ve mutlak doktora gitmeyi
gerektirir. Bu durumlar şöyle sıralanabilir:
-Yeni ortaya çıkan izahsız kabızlık
-Yeni ortaya çıkan barsak hareketlerinde değişiklik
-Diyet düzenlemeleri, egzersiz ve diğer önlemlere rağmen bir haftadan fazla devam eden kabızlık
-Dışkıda kan görülmesi
-Kabızlık ile birlikte gaz çıkaramama (yellenememe)